Het Hert, een molen met een rijke geschiedenis en een opvallende verschijning, staat trots in Putten, Nederland. Gebouwd in 1899, verving deze molen een eerdere houten achtkantige molen die door brand was verwoest. De oorspronkelijke houten structuur kwam uit de Zaanstreek, maar vond zijn nieuwe thuis in Putten, waar het nog steeds een symbool is van lokaal erfgoed en traditionele maalpraktijken.
De naam Het Hert verwijst naar het gemeentewapen dat op de molen staat. Deze stellingmolen wordt gekenmerkt door zijn stenen onderbouw en een houten, met riet gedekte bovenbouw. Het ontwerp van de molen omvat drie galerijdeuren en herbergt twee koppels maalstenen. Deze stenen zijn nog steeds in gebruik en dienen verschillende doeleinden: één koppel maalt graan voor menselijke consumptie, terwijl het andere veevoer verwerkt. De maalstenen zijn gemaakt van kunststeen, waarbij het koppel voor menselijke consumptie van vuursteen is gemaakt en een zelfslijpend mechanisme heeft dat zorgt voor efficiënt malen.
In de beginjaren had Het Hert ook een derde koppel maalstenen om gedroogde eikenschors tot looischors te malen. Door de jaren heen heeft de molen verschillende restauraties ondergaan om zijn structurele integriteit en functionaliteit te behouden. Opmerkelijk is dat in 1991 de kap van de molen werd uitgerust met een Engels kruiwerk, ter vervanging van het eerdere systeem van ijzeren rollen. Deze verbetering, samen met andere belangrijke restauraties in 1933, 1965 en 1991, heeft geholpen om Het Hert als werkende molen en historisch monument te behouden.
Bezoekers van Het Hert kunnen een reis door de tijd verwachten terwijl ze deze iconische molen verkennen. De molen bevindt zich aan de Halvinkhuizerweg 1 in Putten en is gemakkelijk toegankelijk. Het is de enige overgebleven molen van de oorspronkelijke drie in het gebied. Bij het naderen van de molen word je begroet door de indrukwekkende wieken en het geluid van de wind die de bladen draait.
Binnenin zijn de mechanica van de molen een wonder van techniek. De bovenas, gemaakt van gietijzer, is een cruciaal onderdeel van de werking van de molen. Hoewel de details van de fabrikant worden verduisterd door de bevestigingen die het bovenwiel vastzetten, zijn de smering van de as met reuzel en het gebruik van bijenwas op de tandwielen traditionele praktijken die de tand des tijds hebben doorstaan. De rem van de molen, bekend als de Vlaamse rem, wordt bediend door een hendel en bestaat uit vijf blokken, waarmee de molen veilig kan worden gestopt wanneer dat nodig is.
Speurtochten in Putten
Ontdek Putten met de digitale speurtocht van myCityHunt! Los puzzels op, beheers teamtaken en verken Putten op een spannende en interactieve manier!
Een van de hoogtepunten van een bezoek aan Het Hert is het zien van het maalproces in actie. De overbrengingsverhouding van de molen is 1:6,95, wat betekent dat de 60 kammen van het bovenwiel en de 34 kammen van het bovenrondsel ervoor zorgen dat de hoofdas 1,76 keer sneller draait dan de bovenas. Dit ingewikkelde systeem zorgt ervoor dat de maalstenen op de optimale snelheid malen. Het onderwiel heeft 126 kammen en de steenschijven hebben 32 staven, wat resulteert in dat de steenschijven 3,94 keer sneller draaien dan de hoofdas en 6,95 keer sneller dan de bovenas.
Het hijsmechanisme van de molen, gebruikt om zakken graan op te tillen, bestaat uit een vorkwiel, hijsas en hijstafel. Deze traditionele opstelling stelt de molenaar in staat om graan efficiënt naar de bovenste verdiepingen te transporteren voor verwerking. De maalstenen, met hun zelfslijpende groeven, zorgen voor een consistente en hoogwaardige maling, of het nu voor meel of veevoer is.
Het Hert is niet zomaar een statisch monument; het is een levend stuk geschiedenis dat zijn gemeenschap blijft dienen. De molen wordt nog steeds gebruikt om graan zoals gerst, maïs en tarwe te malen, waarbij zowel consumptieproducten als veevoer worden geproduceerd. Dit voortdurende gebruik houdt het erfgoed van de molen levend en biedt bezoekers een unieke kijk op traditionele maalpraktijken.
De eigendom van de molen is sinds de bouw door verschillende handen gegaan. Aanvankelijk was het eigendom van H. van de Poll van 1899 tot 1944 en bleef het in de familie van de Poll tot 2004. Tegenwoordig wordt de molen beheerd door de erfgenamen van G.A.W. van de Poll, die de werking en het onderhoud blijven overzien.
Door de geschiedenis heen heeft Het Hert talloze restauraties ondergaan om zijn functionaliteit en historische betekenis te behouden. De restauratie van 1933 stroomlijnde de wieken met Dekkerwieken, die later in 1965 werden vervangen door Fauelsystemen met remkleppen. De restauratie van 1991 was bijzonder uitgebreid en omvatte de vervanging van de roeden en het hekwerk, de staart, de galerij, het kruiwerk en de rieten bekleding. In november 2009 werden de windas en de steenbedden vervangen en werden de koppen van de hoofdbalken versterkt met glasvezelversterkte polyesterstaven en epoxyhars.
Een bezoek aan Het Hert biedt een unieke kans om een werkende molen te verkennen en te leren over de traditionele maalpraktijken die de geschiedenis van de regio hebben gevormd. Of je nu een geschiedenisfanaat bent, een techniek liefhebber, of gewoon op zoek bent naar een schilderachtige en educatieve uitstap, Het Hert belooft een gedenkwaardige ervaring. De blijvende aanwezigheid en voortdurende werking van de molen maken het een gekoesterd monument in Putten, dat de veerkracht en vindingrijkheid van het Nederlandse molenerfgoed belichaamt.
Koop nu tickets voor de speurtocht!
Met myCityHunt ontdek je duizenden steden over de hele wereld tijdens spannende speurtochten, schattenjachten en escape games!
myCityHunt vouchers zijn het perfecte cadeau voor veel gelegenheden! Verras jouw vrienden en familie met dit buitengewone evenementgeschenk. myCityHunt vouchers zijn vanaf de aankoopdatum 3 jaar geldig en kunnen binnen deze periode worden gebruikt voor een vrij te kiezen stad en tour uit het myCityHunt portfolio.