Gelegen in het schilderachtige stadje Heerenveen in Friesland, Nederland, staat de indrukwekkende Welgelegen, een windmolen die een verhaal vertelt van veerkracht, geschiedenis en Nederlandse vindingrijkheid. Plaatselijk bekend als Tjepkema's Molen, heeft deze stellingmolen sinds de bouw in 1849 de tand des tijds doorstaan en biedt bezoekers een blik op het rijke molenerfgoed van de regio.
De geschiedenis van Welgelegen begint met een transactie op 20 augustus 1849, toen Hermanus Hendrik Kok uit Deventer een stuk land in Heerenveen verkocht aan molenmaker Willem Frederick Looman voor ƒ200. Looman bouwde de molen en verhuurde deze terug aan Kok voor ƒ650 per jaar. Oorspronkelijk gebouwd als een rogge- en gerstmolen, veranderde Welgelegen al snel van eigenaar en werd binnen een jaar verkocht aan Fredrik Hessel van Beyma thoe Kingma, de officier van justitie in Heerenveen.
In 1872 kwam de molen in handen van Johannes Melis Tjepkema, van wie de molen zijn lokale naam, Tjepkema's Molen, heeft gekregen. De molen onderging in 1898 aanzienlijke wijzigingen toen de basis met 6 meter werd verhoogd, waardoor hij een indrukwekkende hoogte van 10 meter kreeg. Ondanks dat de molen in 1923 stopte met commerciële activiteiten, werd de historische waarde erkend, wat leidde tot inspanningen om hem te behouden.
Welgelegen stond op het punt gesloopt te worden voordat De Hollandsche Molen, een Nederlandse vereniging die zich inzet voor het behoud van molens, ingreep. De molen werd verkocht aan de Gemeente Aengwirden en later aan de Gemeente Heerenveen in 1931 voor ƒ1,600. Hij werd gebruikt als opslagruimte door de lokale brandweer en de groendienst tot er in 1950 een reeks restauraties begon, met belangrijke reparaties in 1974, 1976-77 en 1982.
In 1988 kocht de Stichting Molen Welgelegen de molen, wat leidde tot verdere restauratie-inspanningen. In 1991, met een nieuwe kap en interne machines, werd Welgelegen officieel heropend, trots staand als de enige overgebleven molen in Heerenveen van de zeventien die er sinds de 15e eeuw hebben gestaan.
Welgelegen is een uitstekend voorbeeld van een stellingmolen, een traditionele Nederlandse windmolen met een stelling. Deze drie verdiepingen tellende achtkante bovenkruier rust op een vijf verdiepingen tellende basis, met de stelling op de vijfde verdieping, 11 meter boven de grond. De romp en kap zijn bedekt met riet, wat bijdraagt aan de rustieke charme van de molen.
Een van de opvallende kenmerken van de molen is het windmechanisme, bediend door een staartbalk met lier. De wieken, bekend als Oud-Hollands, zijn gestroomlijnd volgens het Fok-systeem en hebben een indrukwekkende spanwijdte van 22,40 meter. De gietijzeren bovenas, vervaardigd door Prins van Oranje in Den Haag in 1881, draagt het bovenwiel met 59 kammen, dat de bovenschijfloop met 30 kammen aan de bovenkant van de koningsspil aandrijft.
Onderaan de koningsspil drijft het spoorwiel met 104 kammen twee koppels maalstenen aan. De Franse stenen met een diameter van 1,40 meter worden aangedreven door een steenrondsel met 29 staven, terwijl de 1,20 meter diameter Cullen-stenen worden aangedreven door een steenrondsel met 27 staven. Deze ingewikkelde machines tonen de technische bekwaamheid van die tijd en het nauwgezette vakmanschap dat nodig is om de molen operationeel te houden.
Speurtochten in Heerenveen
Ontdek Heerenveen met de digitale speurtocht van myCityHunt! Los puzzels op, beheers teamtaken en verken Heerenveen op een spannende en interactieve manier!
Voor degenen die dit historische juweel willen verkennen, is Welgelegen op zaterdagen geopend voor het publiek van 09:00 tot 12:00 uur. Binnenstappen in de molen is als een reis terug in de tijd, en biedt een unieke kans om de interne werking van een traditionele Nederlandse windmolen te zien en te leren over de belangrijke rol die het speelde in de lokale gemeenschapsgeschiedenis.
Terwijl je door de verschillende niveaus van de molen wandelt, word je geboeid door de ingewikkelde machines en de verhalen van de molenaars die er ooit werkten. De inspanningen voor behoud en restauratie van de molen zijn een bewijs van de toewijding van de lokale gemeenschap en de Stichting Molen Welgelegen om dit stuk geschiedenis levend te houden voor toekomstige generaties.
Welgelegen staat als een trots symbool van het rijke molenerfgoed van Heerenveen en de Nederlandse technische excellentie. De indrukwekkende aanwezigheid en historische betekenis maken het een must-visit bestemming voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van windmolens en het culturele erfgoed van Nederland. Of je nu een geschiedenisfanaat bent, een liefhebber van techniek, of gewoon een nieuwsgierige reiziger, een bezoek aan Welgelegen belooft een verrijkende en gedenkwaardige ervaring.
Koop nu tickets voor de speurtocht!
Met myCityHunt ontdek je duizenden steden over de hele wereld tijdens spannende speurtochten, schattenjachten en escape games!
myCityHunt vouchers zijn het perfecte cadeau voor veel gelegenheden! Verras jouw vrienden en familie met dit buitengewone evenementgeschenk. myCityHunt vouchers zijn vanaf de aankoopdatum 3 jaar geldig en kunnen binnen deze periode worden gebruikt voor een vrij te kiezen stad en tour uit het myCityHunt portfolio.